Bałamucić, urągać, mościć… ciekawe czasowniki cz. 2

O dziwnych czasownikach już pisałam tutaj. Dzisiaj kolej na drugą część.

Bałamucić

Zasadniczo ma dwa znaczenia: po pierwsze – kokietować, uwodzić, po drugie – wprowadzać kogoś w błąd, marnować czas. Tak więc bałamut to (przestarzale) uwodziciel lub człowiek niepoważny. Tak się chyba już nie mówi, ale czasem zdarza się słyszeć, że ktoś kogoś zbałamucił.

Buszować

Ktoś, kto buszuje, innymi słowy biegnie, zagląda w różne miejsca, zwykle szukając czegoś. Buszujący w zbożu, w szafce, na strychu.

Dąsać się

Ciekawią mnie słowa dotyczące focha. Obraził się, okazuje niezadowolenie, nadąsał się. Chodzi nadąsany i fuczy. No, urocze. Ten dąs mnie naprawdę rozczula.

Kwękać

Podobnie jak kwękać. Potocznie oznacza to narzekanie, ale wydaje mi się, że takie rzewne, z popłakiwaniem.

Kwilić

Tu mamy coś podobnego. Ktoś kwili, czyli płacze cicho i żałośnie. Mówi się też o ptakach, że kwilą – czyli po prostu wydają głos.

Mierzwić

To inaczej targać, czochrać, wichrzyć. Zmierzwione zboże może być zboże albo czupryna.

Mizdrzyć się

Ktoś, kto się mizdrzy (do lustra lub do kogoś), zachowuje się w sposób przymilny, robi zalotne miny. Dla mnie słowo ma odcień pejoratywny i też brzmi lekko obraźliwie.

Mościć się

Z kolei to słówko jest przytulne i miękkie. Moszczenie się oznacza układanie się, sadowienie się na czymś wygodnie, układanie czymś miękkim łóżka, siedziska, legowiska, gniazda. Pierwotne, zwierzęce, instynktowne. Popatrzcie tylko na te formy: mościć, moszczę, moszczony. Rzadko spotykane, a szkoda.

Omieszkać

Rzadszą formą jest „omieszkiwać”. Występuje tylko z przeczeniem: nie omieszkać – nie zaniedbywać sposobności robienia czegoś. W prawniczym języku oznacza podobno: nie stawić się gdzieś. Nie wiem, nie znam.

Rozpościerać

Dwa aspekty: rozpościerać i rozpostrzeć – ułożyć szeroko, umieścić na dużej powierzchni, np. koc na trawie. Można też rozpościerać ręce, czyli rozłożyć ręce, rozkrzyżować. Jeśli mówimy, że widok się rozpościera, to znaczy, że rozciąga się szeroko, daleko, na dużej powierzchni.

Skrobać

Czyli inaczej drapać, zdrapywać powierzchnię czegoś, pociągając czymś ostrym. Można skrobać szyby, skrobać się czy skrobać młode ziemniaki. Najbardziej ujmuje mnie forma: skrobnąć. A, tak sobie skrobnąłem.

Urągać

Jeśli ktoś urąga komuś, to znaczy, że okazuje głośno swoje niezadowolenie. Jeśli coś urąga czemuś, to oznacza, że przynosi ujmę, uchybia, jest w rażącej sprzeczności z czymś. Sąsiad urągał mi na schodach, a ta cała sytuacja urąga mojej godności.

***

Wpis powstał po przestudiowaniu słownika języka polskiego PWN.