Szpargały na podorędziu: 7 ciekawych słówek

Dzisiaj prezentuję siedem ciekawych słówek idealnych do codziennego stosowania, ułożonych w kolejności alfabetycznej. Każdego z nich można swobodnie używać w komunikacji międzyludzkiej i nie tylko.

Ciżba

"Ciżba" oznacza wielką liczbę stłoczonych ludzi. Inaczej: tłum, tłuszcza, natłok. Według Brücknera słowo "ciżba" jest spokrewnione ze słowami: cisnąć, ściskać, ścisk, uścisk, ciśnienie, ciasny. Brzmi logicznie. Po prostu mnóstwo ludzi obok siebie "ciśnie się w ciasnym ścisku".
Przykład użycia:
Na to ciżba podniosła wielki krzyk.

Granda

To jest albo wielka awantura, coś oburzającego, albo grupa osób raczej podejrzanych (łobuzy lub oszuści).
Przykład użycia:
Jak można napisać coś takiego! To granda!
Przykład muzyczny: tytuł płyty Moniki Brodki.

Omsknąć się

To potoczne, urocze określenie, kiedy coś się ześlizgnie albo obsunie.
Przykład użycia:
Bo mi się to omsknęło i wypadło…

Onegdaj

Słowo dość stare, oznaczające: dawniej, kiedyś. Według Doroszewskiego znaczy dosłownie przedwczoraj, dzień przedwczorajszy. Przytacza również przymiotnik "onegdajszy" (przedwczorajszy, pozawczorajszy). Podobno wychodzi już z użycia, a szkoda, bo to wyjątkowo ładne słowo.
Przykład użycia:
Spotkałem go onegdaj, nie wyglądał na chorego.

Poruta

To słowo potocznie oznacza coś nieprzyjemnego: albo wstyd i kompromitację, albo w ogóle jakąś przykrą sytuację. Można z powodzeniem stosować zamiast wyświechtanych: siara, obciach, żenada, wtopa czy wiocha.
Przykład użycia:
I wtedy weszła mama. Ale poruta!

Podorędzie

Występuje tylko w wyrażeniu: na podorędziu. To znaczy, że coś służy do użytku podręcznego, jest zawsze pod ręką, w pogotowiu, na zawołanie.
Przykład użycia:
Zawsze miał na podorędziu trochę grosza.

Szpargały

Ogólnie są to rzeczy niepotrzebne, zapisane papiery, stare dokumenty itp. pozostawione w nieładzie. Słowo uruchamia cykl skojarzeń: pożółkły papier, ręczne pismo, drewniane biurko, drobinki kurzu.
Przykład użycia:
Wśród różnych szpargałów znalazłam ten oto list.

Inne interesujące wyrazy znajdziecie w kategorii Są różne słowa.

***

Źródła:

SJP.PWN i zasoby Doroszewskiego, słownik etymologiczny Brücknera, strona synonimy.pl.

foter-com-karteczki

(Spisy słów, słowniki, szpargały; fotografia z foter.com)

Polskie słowa zrozumiałe dla Francuza

…albo francuskie słowa, które zrozumie Polak. Miałam ostatnio okazję rozmawiać z Francuzem, przeczytałam mu moją osobistą (poniższą) listę ciekawych polskich słów pochodzenia francuskiego. Wszystkie zrozumiał.

Zanim przejdę do omówienia słówek, przytoczę jeszcze ciekawostkę na temat nauczania ortografii w szkole. Jest taka zasada, że końcówkę -arz piszemy przez rz, chodzi tutaj przede wszystkim o nazwy zawodów. To dzieci wiedzą już od trzeciej klasy. Ale w piątej klasie dowiadują się też, że owszem, wszystko się zgadza, ale pod warunkiem, że nie są to wyrazy pochodzenia obcego, bo są też słowa, które z zasady kończą się na -aż. I trzeba zapamiętać, które. Na przykład "masaż" (nie mylić z "masarzem").

A że ta zasada nic nie daje nikomu poza filologom, więc ze względów praktycznych (służę!) prezentuję dziś wyrazy pochodzenia obcego, a konkretnie – z francuzczyzny. Oczywiście to nie wszystkie. Te wymienione są według mnie najsmaczniejsze.

Kuraż

Dawne określenie odwagi, dzisiaj występuje tylko w sformułowaniu "dla kurażu" – a szkoda, bo ładne to. Synonimy również robią wrażenie: śmiałość, odwaga, męstwo, animusz, fantazja, ochota.
Przykład użycia:
Łyknął sobie dla kurażu.

Pasaż

Passage (słowo francuskie, ale też angielskie) to przejście między budynkami i sklepami. Jest pasaż Schillera w Łodzi. Jest album "Birds of passage" norweskiego zespołu Bel Canto. Pasażem nazywa się posiew bakterii albo długą jazdę kamery. Termin ten istnieje też w muzyce.
Przykład użycia:
Przeszli przez pasaż.
Gładki pasaż jelitowy.

Trotuar

To, co oddzielone krawężnikiem od jezdni, czyli chodnik. Ale "chodnik" jest takim prostackim słowem. Nie to co urokliwy, tajemniczy, zakrzywiony "kontuar". Nawet język dziwnie się wygina, gdy wymawia.
Przykład użycia:
Idę sobie wąskim trotuarem.

Kontuar

Lada sklepowa, bufet, kantorek – inaczej mówiąc, blat, który w sklepie czy barze oddziela klienta od osoby obsługującej.
Przykład użycia:
Młoda kobieta za kontuarem nalewała drinki.

Rezerwuar

Przestarzałe określenie zbiornika do przechowywania cieczy lub gazów. To podejrzane, ale kojarzy mi się z klozetem.
Podobno akcentuje się reZERwuar, ale ja temu nie wierzę.
Przykład użycia:
Rezerwuar wody pitnej.

Szykowny, szyk

Słowo "szyk" z niemieckiego znaczy ustawienie wojsk, a z francuskiego – elegancję i wytworność. Bardzo to znamienne dla utwierdzania naszych nacjonalistycznych stereotypów.
Przykład użycia:
Szykowna facetka (spotkałam to w "Buszującym w zbożu").
Co za szyk, co za gracja!

Szarmancki

Odznaczający się wyszukaną grzecznością i galanterią wobec kobiet. Cecha podobno pożądana u mężczyzn. Niezbyt częsta, a więc podejrzana.
Przykład użycia:
Był wobec mnie bardzo szarmancki.

Trefl, karo, kier, pik

czyli kolory w kartach. Pisał o tym Robert Stiller: nazwy "trefl", "karo", "kier", "pik" pochodzą z francuskiego trèfle koniczyna, carreau kwadrat, coeur serce, pique dzida. Staropolskie nazwy to: "żołędź", "dzwonko" (lub "dzwoniec"), "czerwień" (lub "serce"), "wino".

***

Inne słówka można sobie obejrzeć w dziale pt. Są różne słowa.
Korzystałam z SJP PWN i "Słownika wyrazów obcych" Kopalińskiego oraz informacji z książki Roberta Stillera "Pokaż język" (s. 234).

Czy znasz te czasowniki?

Na blogu trwa akcja ubogacania słownictwa. Część pierwsza tutaj, dziwnie brzmiące słowa znajdziecie pod tym linkiem, inne ciekawostki językowe i słownikowe siedzą grzecznie w dziale Lekcja polskiego i również zachęcają do przeczytania. Dziś prezentuję dziwne czasowniki. Znacie? Używacie?

Certować się

To słowo oznacza:

1. wymawianie się od czegoś, zanim się skorzysta z propozycji; robienie ceregieli, okazywanie przesadnej uprzejmości i grzeczności podczas przyjmowania prezentu czy oferty.

2. zbyt delikatne postępowanie czy traktowanie kogoś.

Przykład użycia:

Nie certował się z nim długo (słyszałam wersję: nie certolił się, ale podejrzewam, że jest to nawiązanie do innego, tym razem – hmm – bardzo popularnego w języku polskim czasownika).

Przyjął naszą ofertę bez zbędnego certowania się.

Folgować

W zależności od podmiotu, który folguje, mamy trzy znaczenia tego słowa.

Ktoś pofolgował sobie, czyli przestał być powściągliwy, poszedł na całość, dał się ponieść uczuciom, namiętnościom, pokusom, kaprysom itp. Pozwolił im panować nad sobą.

Ktoś pofolgował komuś, czyli pozwolił na większą swobodę, złagodził rygor, poluzował.

Mróz, ból czy ucisk pofolgował, czyli stał się łagodniejszy, mniej dokucza. To określenie jest uznawane za przestarzałe, choć ja słyszę je nieraz wśród mojej rodziny. I dobrze, bo według mnie jest bardzo ciekawe i nieoczywiste.

Przykłady użycia:

Podczas wesela pofolgował sobie w jedzeniu.

Luty pofolgował, może już przyjdzie wiosna.

Krygować się

Ten czasownik oznacza przesadne, nienaturalne okazywanie skromności i dobrego wychowania, wdzięczenie się. Czasem krygujemy się, gdy chcemy o coś poprosić albo gdy usłyszymy komplement, który uznajemy za zbyt szczodry.

Przykłady użycia:

Krygowała się długo, zanim dała się przekonać.

Nie kryguj się, dobrze wiesz, że mu się podobasz.

Miesić

Nie mogło tego zabraknąć. Słowo określa czynność mieszania, ugniatania, rozrabiania ciasta, gliny czy innych tego typu miękkich wyrobów za pomocą własnych rąk. Odmienia się tak: ja mieszę, ty miesisz, on miesi. Podobno jest to czasownik dawniej spotykany, ale czy musi nas to ograniczać?

Przykłady użycia:

"Znowu się ciasto miesi" ("Gdyby Adam był Polakiem" K.I. Gałczyński)

Miesiła ciasto na chleb.

Mitygować (się)

Mitygować kogoś to inaczej hamować czyjąś zapalczywość, zwracać komuś uwagę, uspokajać, zaś mitygowanie się oznacza takie działanie wobec siebie. Jeśli ktoś powstrzymał się od gwałtownej reakcji albo pochopnego działania, to znaczy, że się zmitygował.

Przykłady użycia:

Miał powiedzieć jej wszystko, ale zmitygował się w ostatniej chwili.

– Przestań, uspokój się, to nic nie da – mitygowała go, ciągnąc za rękę.

Perorować

Perora to długa, nudna, napuszona mowa, stąd "perorować" to wygłaszać perorę, przemawiać, rozwodzić się nad czymś.

Przykłady użycia:

Perorował długo nad wyższością tego modelu gospodarki.

Skończ już swoje perory, nikt tego nie słucha.

Rugować

Kojarzy się przede wszystkim z rugowaniem polskich chłopów (i "Placówką" Prusa). Rugowanie to usuwanie kogoś z zajmowanego miejsca, wydziedziczanie albo też wypieranie czegoś, zastępowanie czymś innym.

Przykłady użycia:

Wyrugowali go z zarządu.

Makaronizmy zostały wyrugowane z języka polskiego.

Sumitować się

To inaczej tłumaczyć się, usprawiedliwiać się.

Przykłady użycia:

Nie sumituj się już.

– Właściwie to dopiero przyszedłem i nie zdążyłem… – sumitował się.

Sztafirować się

Potocznie tym czasownikiem określamy przesadne strojenie się. Ktoś może być też wysztafirowany.

Przykłady użycia:

Ale się wysztafirowała, wygląda jak lampucera.

Przestań się sztafirować, wychodzimy.

Womitować

"Womity" to dawne określenie wymiotów. "Wymiotować", czyli mieć torsje, wymiotować, jest obecnie słowem przestarzałym, ale chyba jeszcze rozumianym, może przez skojarzenie z angielskim.

Przykłady użycia:

Leżeli, womitując obficie raz po raz.

Wzuwać

Ten czasownik uznany jest za potoczną wersję sformułowania "włożyć buty". A skoro można "wzuwać", to i "wzuć", "zzuwać" i "zzuć". Interesujące w swym brzmieniu, oryginalne czasowniki, proces ich wymawiania jest wręcz zabawny.

Przykład użycia:

Wzułaś już buty?

Zacukać się

To potoczne określenie na sytuację, gdy ktoś zaniemówi z zakłopotania. Ktoś zacukany to inaczej zawstydzony. Zdarza się to zwłaszcza nieśmiałym osobom.

Przykłady użycia:

Zaczęła się plątać w zeznaniach, aż w końcu całkiem się zacukała się i zamilkła.

Raz i drugi pomylił się podczas egzaminu, potem się zacukał i w końcu nie zdał.

***

Podczas pisania korzystałam z internetowej wersji SJP PWN.

foter-com-notatnik

(Notatnik do zapisywania ciekawych słów i całych peror; fotografia z Fotera)

Najkrótsza lekcja poezji: Konstanty Ildefons Gałczyński

Na dzisiejszej lekcji, drogie dzieci, nauczymy się, jaka jest najlepsza na świecie recepta na życie. Konstanty Ildefons Gałczyński radzi i bawi.

Wędruje a rzewnie płacze,
tu i tam goryczy zazna.
Lecz w tej ziemi jak inaczej?
Trzeba z siebie robić błazna!

Zadanie domowe.

Znajdź i przeczytaj jakiś wiersz K.I. Gałczyńskiego, jeden "List z fiołkiem" i jedną "Zieloną Gęś". Rozśmiesz się, zadumaj.

Ps. Fragmet wiersza pt. "Żywot Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego", podkreślenie moje.

kaboompics.com_Girl thumbs through the old book

(Dziewczyna z Kaboompics zapewne też czyta Gałczyńskiego)

Eufemizmy fizjologiczne

O eufemizmach pisałam najpierw w tym wpisie, a potem zajęłam się eufemizmami związanymi ze sferą seksualną. Dzisiaj obiecana fizjologia.

Oddać mocz to inaczej:

iść wymyć ręce (!),

oddać hołd naturze,

składać wizytowy bilet,

iść zatelefonować, iść do telefonu,

ładunek lekki.

Wydalić stolec:

brzydka fizjologiczna potrzeba,

poważniejszy przypadek,

ładunek ciężki,

kakać,

wyciskać kreta, wypuścić krecika na wolność,

czynić sobie wczas (staropolskie),

słynna praczka (gra słów, polegająca na zamianie pierwszych liter).

Wymioty:

folklor na ścianie (skojarzenie z haftowaniem),

dobywać się nazad z gardła,

gardło komuś puszcza,

jechać do Wymiotkowa,

oddać ofiarę Neptunowi,

odruch dekonsumpcyjny.

Puszczanie gazów:

zaburczeć zadem,

cichotajniak fotelowy,

dwubąbelnik kąpielowy,

jelitowy trzask,

produkcja złych zapachów,

strzelić cichacza,

wytoczyć,

działo wypaliło!

Odchody to inaczej:

łajenko,

przedmiot przemiany materii.

I jeszcze dwa słowa o fizjologii kobiecej. O menstruacji można powiedzieć, że krewni przyjechali (w końcu ciotka, nie?), natomiast o kobiecie w ciąży – że jest podniesiona do drugiej potęgi.

***

Zainteresowanych eufemizmami z innych dziedzin zapraszam do lektury "Słownika eufemizmów polskich, czyli w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie" Anny Dąbrowskiej. Polecam, bo poziom ludzkiej fantazji w zamienianiu tabu jest doprawdy frapujący.

Ciekawe słowa wielosylabowe

Jak już wspominałam, jestem zbieraczem słów. Czasem natrafiam na dziwnie brzmiące, czasem śmieszne, a nieraz wygrzebuję stare i rzadko używane albo po prostu interesujące. Poza tym zwracam uwagę na wszelkiego rodzaju obelgi.

Do dzisiejszego odcinka Lekcji polskiego wybrałam niecodzienne słowa czterosylabowe lub dłuższe.

Dezynwoltura

To słowo oznacza zbyt swobodne, lekceważące zachowanie się, nonszalancję. Można coś powiedzieć lub traktować coś czy kogoś z młodzieńczą dezynwolturą. Pamiętam dziewczęcą dezynwolturę w "Ferdydurke". Mój znajomy używał zdrobnienia "dezynwolturka". Też ładne.

Przykład użycia:

Spojrzała na nich z dezynwolturą.

Elukubracje

Pilch pisał o "elukubracjach i zachciankach".

Elukubracja to inaczej utwór pisany z wysiłkiem, bez talentu; literatura kiczowata, mierna, wymuszona. Obawiam się, że moje pisarskie zapędy rychło zakończyłyby się elukubracjami.

Przykład użycia:

Twoje elukubracje mnie nie interesują.

Koincydencja

Jednoczesne występowanie jakichś zjawisk lub zdarzeń, zbieg okoliczności. Przypadek? Nie sądzę.

Przymiotnik od tego słowa brzmi: koincydencyjny.

Przykład użycia:

Cóż za koincydencja, nie zgadniesz, kogo spotkałam!

Kunktatorstwo

Zupełnie niesłusznie kojarzy mi się z kumoterstwem, a tymczasem to słowo oznacza zwlekanie, przeciąganie czegoś, odkładanie, jest związane trochę z prokrastynacją, a trochę z asekuranctwem, ostrożnością z wyrachowania.

Przykład użycia:

To nie jest rozwaga, mój drogi, to zwyczajne kunktatorstwo.

Mirmiłowanie

To też z Pilcha. Trudno się czyta Pilcha, gdy się ma wyczulenie na ciekawe słowa. Co chwila trzeba odkładać książkę i zapisywać słowo w notesie. Ale za to później mam takie perełki jak ta.

Mirmiłowanie to bezpodstawne wpadanie w panikę, uleganie przesadnemu pesymizmowi. Prawie to samo co defetyzm.

Słowo wywodzi się z komiksu "Kajko i Kokosz" i pochodzi od imienia kasztelana Mirmiła.

Przykład użycia:

Spędziła młodość na mirmiłowaniu.

Plenipotent

To przestarzałe określenie pełnomocnika.

Przykład użycia:

Przyjechał twój plenipotent i powiedział, że musi ci coś zakomunikować.

Progenitura

Jest to dawne słowo oznaczające potomstwo, dzieci. Szlachetnie brzmiące, bo z rodowodem łacińskim.

Przykład użycia:

A oto moja progenitura.

Tałatajstwo

Drugą używaną formą jest "tałałajstwo". Jest to pogardliwe określenie motłochu, hołoty albo też zbiorowiska rzeczy o niewielkiej wartości.

Przykład użycia:

Zebrało się tałatajstwo i hałasuje.

Wśród tałatajstwa znalazła swoją zagubioną broszkę.

***

Podczas przygotowania wpisu korzystałam ze Słownika języka polskiego PWN w wersji analogowej i online (progenitura i tałatajstwo) oraz z tej strony (skąd się wzięło mirmiłowanie).

ready_write_hires-designerpics

(Notes gotowy do zapisywania ciekawych słów, różnego sortu tałatajstwa oraz elukubracji, źródło zdjęcia)

 

Najkrótsza lekcja poezji: Omar Chajjam

Z przeczytanej niedawno książki o Iranie wypisałam taki oto dwuwers z wiersza Omara Chajjama (wiersz nie ma tytułu):

Świat nie zyskał, gdy przyszedłem na świat.

Gdy mnie zabraknie, nie sądzę, żeby pamiętał.

Zadanie domowe.

Zastanów się nad tym, co przeczytałeś.

fallen_leaves_hires

(Zdjęcie z tej strony)

Źródło cytatu: Artur Orzech, "Wiza do Iranu", Warszawa 2014 s. 278.

Moja subiektywna lista słów o ciekawym brzmieniu

Czasem zatrzymuję się nad jakimś słowem tylko dlatego, że brzmi interesująco. Powtarzam je sobie szeptem czy na głos, troszeczkę w myślach hołubię.

Nieraz też wprowadzam je do mojego słownika i używam ich stosownie do okazji, ponieważ nie widzę powodu, dla którego miałyby istnieć tylko w moim notatniku słów godnych uwagi.

A jakie słowa poważam za ich brzmienie?

Wihajster

Używane jako nazwa zastępcza tego czegoś, co jest mi teraz potrzebne do pracy, drobny przyrząd, którego nazwy chwilowo nie pamiętam, ale musisz mi go natychmiast podać.

Pochodzi od niemieckiego pytania: Wie heisst er? (jak mu tam, jak to się zwie?). Czyli w wolnym tłumaczeniu: "Podaj mi to jak mu tam".

Przykłady użycia:

Podaj mi ten wihajster.

Wystawał tam taki wihajster.

Niektórzy mówią: "ten dżinks", "ten gadżet" itp. Mnie jednak "wihajster" się o wiele bardziej podoba.

A przy okazji okazało się, że jednak jest pisane przez h.

Buńczuczny

To inaczej zawadiacki, pewny siebie, zuchwały, czupurny (o, kolejne piękne słowo!). Buńczuk był wojskowym symbolem władzy, a buńczuczny (inaczej zwany buńczucznikiem) zajmował się właśnie używaniem i noszeniem tegoż… przedmiotu. Prawie napisałabym "wihajstra".

Przykład użycia:

Był tu taki jeden buńczuczny.

Wykidajło

Ta urocza nazwa określa mężczyznę, który w pubie czy dyskotece pilnuje porządku i wyprowadza niegrzecznych gości.

Słowo brzmi iście litewsko czy po rusku, ale prawdopodobnie pochodzi od staropolskiego "wykidać", co oznacza wyrzucać (gnój).

Przykład użycia:

Na razie pracuje jako wykidajło.

Zamordyzm

Zawsze, jak słyszę to słowo, wyobrażam sobie głowę królika Bugsa w pięści antagonisty. Co te kreskówki robią z dziecięcym mózgiem.

Zamordyzm to nic zabawnego, bo stosowanie wobec kogoś brutalnego rygoru nigdy nie jest śmieszne. Ale samo słowo, które sugeruje wzięcie, złapanie kogoś za mordę, już mnie śmieszy. No, przepraszam.

Przykład użycia:

Zaprowadziła w klasie czysty zamordyzm.

Rozgardiasz

Synonimy też ma osobliwe: tumult, rwetes. Prócz tych dwóch szumnych określeń ma też bardziej zwyczajne, ale może więcej mówiące: bezład, chaos, zamieszanie.

Przykład użycia:

Panował tam niezły rozgardiasz.

Szachrajstwo

Czasownik "szachrować" oznacza oszukiwanie, stąd już oczywiście wiemy, kim jest szachraj.

Szachrajstwo to oszustwo, tylko powiedziane zabawniej.

Przykład użycia:

Co za szachrajstwo!

I jeszcze przykład literacki:

"Chcecie bajki? Oto bajka.

Była sobie Pchła Szachrajka".

Niedobitki

Niedobitki to teoretycznie, w ścisłym znaczeniu słowa "ocaleni z jakiegoś pogromu". Czasem mówię tak z czułością o małej grupce dzieci pozostających na świetlicy, gdy cała reszta grupy rozpoczęła już inne, pozaszkolne życie.

Przykład użycia:

Zostały tylko jakieś niedobitki.

Czmychnąć

Czasowniki "czmychnąć" (aspekt dokonany) i "czmychać" (niedokonany) oznaczają opuszczenie jakiegoś miejsca nagle i szybko. Gdy je sobie powiemy na głos, niemalże można usłyszeć skok i ciche kroki uciekającego. Tak to sobie wyobrażam.

Przykład użycia:

Czmychnął, zanim zdążyłem go o wszystko wypytać.

Chaszcze

Wiadomo. Chaszcze to zarośla, gęste krzaki (ewentualnie może to być też eufemizm). Ale jak te chaszcze brzmią!

Przykład użycia:

Siedział z nimi w jakichś chaszczach.

Chmychnął w chaszcze.

Łasowanie

Spotkałam to słowo w dwujęzycznym "Kubusiu Puchatku", gdy raz po raz dostrzegałam uroki cudownego tłumaczenia Ireny Tuwim. I od kiedy napotkałam to słowo, wiem i czuję, że ono mi po prostu smakuje, zupełnie tak jak łasowane smakołyki.

Łasować – ukradkiem wyjadać jakieś smaczne rzeczy. Nie słyszałam nigdy, żeby ktoś użył tego czasownika, zwykle zatrzymujemy się na słowie "łasuch". A szkoda. Łasowanie warto znać.

Przykład użycia:

"Jeśli wiem cokolwiek o czymkolwiek, to ta nora oznacza Duże Towarzystwo, a Duże Towarzystwo oznacza Królika, a Królik oznacza łasowanie, i słuchanie Mruczanki, i tak dalej". (A.A. Milne, "Kubuś Puchatek. Winnie the Pooh", s. 37).

Czmychnął w chaszcze i łasuje.

***

Korzystałam ze "Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" W. Kopalińskiego, "Słownika języka polskiego" PWN i ten niezwykle pomocny wpis na blogu.

Eufemizmy związane ze sferą seksualną

Napisałam niedawno pierwszy wpis o eufemizmach. Dziś drugi, bo wertowanie słownika to jest jednak niezła zabawa. Zwłaszcza, że czekają nas dzisiaj przykłady związane ze sferą seksualną. Pomijam oczywiście najbardziej oczywiste skojarzenia, a przytaczam te, które mnie zaskoczyły i rozśmieszyły.

Określenia narządów płciowych:

dłuto przyrodzone,

dyszel,

gałązka łysa,

gęsia szyja,

jelitalia (autorstwa Witkacego),

jednorożec,

tłuczek.

Słownik podaje dodatkowo zabawy językowe: tenis w porcie oraz stój Halina (dla niezorientowanych: zamieniamy pierwsze głoski lub grupy głosek i mamy ubaw).

Żeńskie narządy określane są na przykład tak:

bóbr,

futerko,

kożuszek,

włosiany gaik,

puchacz kudłaty,

puderniczka,

przyrodzona wanna,

ciasny gmach.

Erekcja to inaczej:

drażnienie międzynóża,

konkretne męskie sprężenie,

słodki ruch w spodniach.

Odbyć stosunek płciowy:

dać komuś włosek z łaskotki,

dawać komuś miodu,

dojść do mety,

jeleń wodę pije,

konika popasać, napoić koniczka,

kosić łączkę,

przeorać pole,

posmyrdać, pytlować, tentegować (ciekawe neologizmy),

pozbawić wieńca,

sceny bardziej ryzykowne,

tracić siły na podwójnym tapczanie,

uprawiać grządkę,

zapomnieć, że ciało jest przybytkiem Ducha Świętego.

Prostytutka to na przykład:

dobrodziejka,

niezupełnie listonoszka,

ofiarodawczyni miłości niezatwierdzonej formalnie,

jebasia,

kurewna.

Konkubinat to inaczej grupa nieformalna, a zdrada jest nazwana eskapadą.

Homoseksualista jest nowo zdefiniowany seksualnie.

O polucjach można powiedzieć, że ktoś krochmali prześcieradło.

***

Planuję jeszcze wpis o eufemizmach związanych z szeroko pojętą fizjologią człowieka.

Krótka lekcja polskiego: eufemizmy

Eufemizm to powiedzenie czegoś wulgarnego, niestosownego czy zakazanego w sposób łagodniejszy. Uzbrojona w "Słownik eufemizmów, czyli w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie" Anny Dąbrowskiej przytoczę kilka co ciekawszych przykładów:

dość niewymyślnie umundurowany przez naturę (brzydki),

cofnięte włosy (łysina),

być odpowiedzialnym w pasie (mieć brzuszek),

nogi jak filary socjalizmu (grube),

"Dlaczego pan się tak skrada?" (rubasznie o garbatym),

gęściej zaludniony (pełen pcheł),

woń podwórzowa (smród),

napić się wódki z grabarzami; odwalić kitę; wykruszać się fizycznie; być na apelu u świętego Piotra (umrzeć),

pan Łopaciński (śmierć),

oszczędne gospodarowanie prawdą (kłamstwo).

I jeszcze eufemizmy określające kogoś głupiego:

dziecko wojny genetycznej,

jedna, przeraźliwie samotna szara komórka,

można przy kimś okna trzymać otwarte (nie jest orłem, nie wyleci),

znacznie skromniejszy format umysłowy,

patron, na którym Chrystus wjeżdżał do Jerozolimy.

***

Będzie jeszcze jeden wpis o eufemizmach, tym razem związany ze sferą seksualną. Materiału jest sporo.

1 2 3