Słowa oznaczające, że ktoś się rozzłościł

Wyobraźmy sobie sytuację nerwową – ktoś się zdenerwował i daje temu wyraz – albo wpadając we wściekłość, albo wyżywając się na kimś. Jakich określeń można tutaj użyć, by nie sięgać od razu po wulgaryzm? Wybrałam parę ciekawszych słówek – starałam się stopniować napięcie i ładunek emocjonalny. Najpierw zdenerwowanie.

Psioczyć

Psioczenie oznacza wyrażanie niezadowolenia, krytykowanie, narzekanie. Ale można też na przykład powiedzieć: Napsioczył mu (piękne).

Zacietrzewić się i rozindyczyć

Znane z wiersza Tuwima – oznaczają, że ktoś się zapamiętuje w gniewie. Nawiązania do ptakó prawdopodobnie nieprzypadkowe.

Rozjuszyć

Tu już komuś jucha uderzyła do głowy – ktoś rozjuszony jest doprowadzony do wściekłości, szału.

Rozsierdzić

Ten czasownik z kolei jest spokrewniony z sercem (dawniej mówiono sierdce, stąd chociażby worek osierdziowy i miłosierdzie). Rozsierdzonego człowieka wyobrażam sobie jako siedzącego w fotelu, czerwonego na twarzy, sapiącego. Taki pyknik tuż przed zawałem.
A co, jeśli takiemu rozsierdzonemu człowiekowi ktoś się napatoczy? Co on mu zrobi? Może go na przykład…

Strofować

Udzielać napomnienia lub nagany. Kojarzy mi się ze strofami i poezją, ale to, co słyszy osoba strofowana, jest raczej ponurym dramatem.

Ganić

Czyli krytykować. Ganienie brzmi jeszcze stosunkowo łagodnie.

Besztać kogoś

To już mocniej. Zbesztać oznacza ostre ganienie kogoś. Dla mnie samo brzmienie tego słowa jest jakieś takie szorstkie, ale i intrygujące.

Łajać

Ostro strofować. Połajanki to też całkiem ciekawe stwierdzenie. Gdyby ktoś się nie znał, mógłby powiedzieć: "O, takie połajanki to aż miło usłyszeć". Otóż nie. Niemiło.

Ofuczeć

Bardzo mi się podobają formy: ofuknąć, fukać, fuczeć – generalnie mówi się tak o zwierzętach, które prychają i parskają. Na przykład kot może fuknąć na drugiego kota albo pogardzanego człowieka. Ale ludzie też potrafią ofuczeć – kolejny synonim dla strofowania, łajania kogoś.

Rugać

Tu już mamy do czynienia z solidną dawką wymyślania, łajania. Tu już faktycznie osoba rugana może poczuć się nieswojo.

Obsztorcować

Sztorc to część przedmiotu stercząca do góry. Ustawić lub postawić coś na sztorc – to znaczy postawić tak, by trzymało się prosto, sterczało ku górze. Jak się kogoś obsztorcuje, to będzie stał na baczność i chodził jak w zegarku. A już na pewno będzie pamiętał tę awanturę.

***

Przy tej okazji życzę, by nikt Was nie obsztorcowywał i nie rugał, żebyście nie musieli się zacietrzewiać ani nikogo ganiać. Wielu pięknych i ciekawych słówek w nowym roku!

Szpargały na podorędziu: 7 ciekawych słówek

Dzisiaj prezentuję siedem ciekawych słówek idealnych do codziennego stosowania, ułożonych w kolejności alfabetycznej. Każdego z nich można swobodnie używać w komunikacji międzyludzkiej i nie tylko.

Ciżba

"Ciżba" oznacza wielką liczbę stłoczonych ludzi. Inaczej: tłum, tłuszcza, natłok. Według Brücknera słowo "ciżba" jest spokrewnione ze słowami: cisnąć, ściskać, ścisk, uścisk, ciśnienie, ciasny. Brzmi logicznie. Po prostu mnóstwo ludzi obok siebie "ciśnie się w ciasnym ścisku".
Przykład użycia:
Na to ciżba podniosła wielki krzyk.

Granda

To jest albo wielka awantura, coś oburzającego, albo grupa osób raczej podejrzanych (łobuzy lub oszuści).
Przykład użycia:
Jak można napisać coś takiego! To granda!
Przykład muzyczny: tytuł płyty Moniki Brodki.

Omsknąć się

To potoczne, urocze określenie, kiedy coś się ześlizgnie albo obsunie.
Przykład użycia:
Bo mi się to omsknęło i wypadło…

Onegdaj

Słowo dość stare, oznaczające: dawniej, kiedyś. Według Doroszewskiego znaczy dosłownie przedwczoraj, dzień przedwczorajszy. Przytacza również przymiotnik "onegdajszy" (przedwczorajszy, pozawczorajszy). Podobno wychodzi już z użycia, a szkoda, bo to wyjątkowo ładne słowo.
Przykład użycia:
Spotkałem go onegdaj, nie wyglądał na chorego.

Poruta

To słowo potocznie oznacza coś nieprzyjemnego: albo wstyd i kompromitację, albo w ogóle jakąś przykrą sytuację. Można z powodzeniem stosować zamiast wyświechtanych: siara, obciach, żenada, wtopa czy wiocha.
Przykład użycia:
I wtedy weszła mama. Ale poruta!

Podorędzie

Występuje tylko w wyrażeniu: na podorędziu. To znaczy, że coś służy do użytku podręcznego, jest zawsze pod ręką, w pogotowiu, na zawołanie.
Przykład użycia:
Zawsze miał na podorędziu trochę grosza.

Szpargały

Ogólnie są to rzeczy niepotrzebne, zapisane papiery, stare dokumenty itp. pozostawione w nieładzie. Słowo uruchamia cykl skojarzeń: pożółkły papier, ręczne pismo, drewniane biurko, drobinki kurzu.
Przykład użycia:
Wśród różnych szpargałów znalazłam ten oto list.

Inne interesujące wyrazy znajdziecie w kategorii Są różne słowa.

***

Źródła:

SJP.PWN i zasoby Doroszewskiego, słownik etymologiczny Brücknera, strona synonimy.pl.

foter-com-karteczki

(Spisy słów, słowniki, szpargały; fotografia z foter.com)