Czytelnicze podsumowanie 2019 roku

Rok 2019 był ciężki, pracowity, pełen wzlotów i upadków, a także wypełniony różnymi rzeczami po brzegi, więc czytanie wymagało dużo samozaparcia. Przyznaję od razu, przeczytałam 61 książek. To mniej niż w tamtym roku, ale więcej niż w internetowych wyzwaniach, gdzie trzeba czytać jedną książkę tygodniowo, więc w sumie 52.

Czytam książki mądre i bzdurne, choć te drugie staram się ograniczać (niestety czasem dopiero w trakcie czytania okazuje się, że książka należy do tej drugiej kategorii).
Czytam powieści i poradniki.
Czytam książki naukowe i klasykę, zwaną czasem lekturami szkolnymi, chyba dla odstraszenia.
Czytanie mnie zmienia, poszerza mi myślenie i postrzeganie rzeczy, w tym także myślenie o literaturze i języku (o których lubię naprawdę dużo myśleć).

***

Polubiłam Kereta. Keret jest super. Podobnie jak Roland Topor – dziwny, groteskowy, ale pasuje mi ta dziwność. Rozczarowałam się Anną Gavaldą, która jest podobno gwiazdą literatury francuskiej, ale dla mnie na dwie dobre książki (mówię od razu: warto przeczytać „Lepsze życie” i „Po prostu razem”, resztę można sobie odpuścić) ma cztery słabe. Wiem, bo w tym roku przeczytałam sześć jej książek. Z nachalnych bestsellerów – pana Musso na pewno czytać nie warto.

Ciekawe i intrygujące były:
„Trawa śpiewa” Doris Lessing, „Lektor z pociągu 6.27” Jeana-Paula Didierlaurenta, „Nieczułość” Martyny Bundy, „Próba” Eleonore Catton.
Wstrząsająca: „Bogowie na balkonie” Anji Snellman.

Przepiękne:
„Miłość i inne nieszczęścia” Oliviera Bourdeauta, „Nazywam się Cukinia” Gilles’a Paris’a, „Córka rzeźbiarza” Tove Jansson, „Miasteczko w Islandii” Guðmundura Andri Thorssona.

Dające do myślenia:
„Brakująca połowa dziejów. Historia kobiet na ziemiach polskich” Anny Kowalczyk, „Poza schematem” Malcolma Gladwella, „Boskie zwierzęta” Szymona Hołowni.

Pouczające:
korespondencja Erwina Axera i Sławomira Mrożka oraz „Jak oni pracują 2” Agaty Napiórskiej. Może ktoś niekoniecznie interesuje się tym, jak pracują artyści, czy rano, czy wieczorem, i czy piją kawę, czy wodę, ale dla mnie wszystkie wywiady były bardzo zajmujące i dużo zrozumiałam podczas ich lektury.

Żeby być przygotowaną na serial, przeczytałam „Opowieści o Wiedźminie” i „Sezon burz” Sapkowskiego. W tym roku będę czytać dalej o Wiedźminie.
Na 2020 przeszły książki zaczęte (a zaczynam zwykle 3-4, kończę w zależności od nastroju), a i mam stosik wypożyczonych. Tylko żeby mieć spokojną głowę do czytania. Tego sobie życzę.

Zgubiony i odnaleziony sens, czyli podsumowanie 2019 roku

Miałam nazwać ten wpis: czego mnie nauczył 2019 rok? Ale okazało się, że nauczył mnie aż dwóch rzeczy. Po pierwsze, żeby nie przeginać, bo to się źle skończy, po drugie, że świat to jedno wielkie rozczarowanie, a ludziom się często nie chce, więc w sumie żadna to nauka.

Potem miałam napisać o rzeczach, które zrobiłam pierwszy raz, ale uznałam, że tytuł byłby nieprzyjemnie dwuznaczny, a poza tym ten rok to nie były tylko debiuty.
Jednakże (z trzeciej strony) warto wspomnieć o tym, jak spełniłam swoje marzenie z samego szczytu listy marzeń i rzeczy do zrobienia.
Więc niech już będzie. W 2019 roku po raz pierwszy:

  • wydałam książkę i zrobiłam to po swojemu, mimo „to się nie sprzeda”, „dla kogo to w ogóle jest?”, „łeee, czarno-biała okładka?”, „język za trudny”, „ale o co w tym chodzi?”,
  • wobec powyższego straciłam chwilowo cel, do którego mogłabym dążyć, i musiałam sobie znaleźć następny, o czym będzie poniżej,
  • zostałam bez dziadka, a tym samym moja rodzina straciła najstarsze pokolenie,
  • po raz pierwszy poczułam się starym, zgorzkniałym człowiekiem (potem mi trochę przeszło),
  • wycięłam sobie kawałeczek ciała i potem miałam szwy wyglądające jak robaczek,
  • zostałam nauczycielem mianowanym,
  • miałam swoje pierwsze (i do tej pory jedyne) spotkanie autorskie, na którym mogłam szczerze porozmawiać o literaturze, nie upraszczając języka (bo to nie była lekcja literatury w szkole podstawowej, tylko rozmowa z literaturoznawczynią z tytułem doktora),
  • uczyłam się trudnej sztuki negocjacji i tupania nóżką,
  • mówiłam i pisałam otwarcie o mojej książce (mimo obaw i zakłopotania, żeby się przypadkiem nie narzucać i zbyt agresywnie nie promować; w końcu żadna ze mnie specjalistka od reklamy),
  • czytałam pozytywne recenzje o swojej książce (linki zebrałam na tym profilu, gdybyście byli ciekawi),
  • z wielką radością odwiedziłam kraje bałtyckie: Litwę, Łotwę i Estonię, ze szczególnym uwzględnieniem ciepłych uczuć dla Tallina,
  • podczas koncertu zwróciłam uwagę osobie, która nagrywała co drugą piosenkę i świeciła sąsiadom w oczy, psując nastrój,
  • byłam na fantastycznych warsztatach z nieoczywistych form literackich, pisałam limeryki, lepieje, epitafia i ideanonse, spotkałam ludzi, którzy również lubią pisać, co jest zawsze bardzo miłe,
  • byłam na spotkaniu z bielskimi pisarkami,
  • na pokazie mody,
  • i na trampolinach,
  • złożyłam pierwszy e-book w Canvie,
  • zrobiłam nalewkę z aronii, czeremchy i jeżyn,
  • zjadłam ramen (ze smakiem!),
  • obejrzałam sporo dobrych seriali, fimów i kilka spektakli, przeczytałam spory zestaw książek dobrych i takich sobie. O książkach będzie osobny wpis.

Jeśli chodzi o moje plany, to bardzo bym chciała wydać następną książkę w wydawnictwie, więcej pisać, a także wrócić do warsztatów kreatywnych pt. „Zabawy słowami”, bo to była frajda, a coś czuję, że ludziom jest to potrzebne tak samo jak mnie. No i chciałabym namalować jakiś obraz, bo właściwie dlaczego nie?

Dobrego i twórczego roku!

Oddajcie mi mój mózg

Spotkałam mózgożercę. Nazywa się pracoholizm.

Ale od początku.
Wzięłam na siebie dużo (za dużo) pracy i podkręciłam tempo. Na nic innego nie starczało czasu ani wytchnienia. Przestałam mieć pomysły. Przestałam mieć chęć. Przestałam się inspirować. A to już jest gruba przesada.

Poświęcanie życia dla pracy samej w sobie nie ma sensu, ale poświęcanie czasu i energii na to, by robić swoje rzeczy jak najlepiej i żeby dać jak najwięcej wartościowych rzeczy ludziom, których się lubi – to już ma sens.
Byleby się w tym nie zatracić.

***

Obecnie trwa proces odzyskiwania mózgu.
Restartuję system. Odciążam. Dopuszczam do głowy inne myśli niż tylko te o pracy.
Poczucie wyjałowienia i intelektualnego wyeksploatowania to tylko etap przejściowy (do którego jednakowoż sama doprowadziłam, niechcący).

Będzie bez puenty, bo restartowanie trwa.
Może w następnym tygodniu pojawi się jakaś błyskotliwa myśl. Na razie cieszę się, że w ogóle jakaś myśl się pojawia. Oby tak dalej.

Budzik a godność człowieka

Człowiek, który dopiero co wstaje z łóżka, pozbawiony jest godności.

Jak ma sobie spojrzeć w twarz w lustrze? Upokorzony, sponiewierany przez los i kołdrę.
Gdzie mu tam do dumnego homo sapiens. On jest ledwo ledwo. On jeszcze nie myśli. Jeszcze nie pamięta o świecie, nie ogarnia świata (i nawet nie kojarzy, z kogo to cytat).

Poranny człowiek, potargany. Poniżony przez walkę z budzikiem i grubymi powiekami, które musi podnieść, choć chętnie by je znowu opuścił.
Opuścił powieki milczenia i zakrył ten nowy dzień. Niech się jeszcze nie staje.
Ledwo patrzy, rusza się flegmatycznie, na ślepo i na pamięć, nie kontaktuje.

To cała ja. Każdego ranka zimą.

Paulina Nawrocka czyta fragment „Bielskich profesji”!

Paulina Nawrocka to dziennikarka, która tworzy bardzo ciekawy podcast Zabawy jedzeniem oraz blog o tej samej nazwie. Czy domyślacie się już, jaką profesję wybrała do przeczytania?

Posłuchajcie, jak to świetnie brzmi!

Listopadowe polecajki

Z roku na rok jesienie stają się coraz trudniejsze, a chęć zapadnięcia w sen zimowy coraz to przemożniejsza. Jak tak dalej pójdzie, to za rok mnie chyba nie dobudzicie.
Ale do rzeczy.

Po pierwsze podcasty Okuniewskiej. Dowcipne, mądre, czasem tak zadziwiające, że otwieram buzię szeroko, a czasem parskam śmiechem albo myślę sobie: kurcze, też tak mam i dlaczego całe życie myślałam o sobie źle z tego powodu. Najpiew słuchałam „Tu Okuniewska”, potem miałam drugie podejście do „Moich przyjaciółek idiotek”, które kiedyś nie zachwyciły, a teraz a i owszem. Przede mną jeszcze „Dziewczyny z sąsiedztwa”. Dobrze, że nagrała tego tak dużo, mam czego słuchać!

Po drugie: pójście do teatru na coś nieoczywistego. Ja ostatnio poszłam na „Ballady i romanse”. Mimo niechęci do Mickiewicza i romantyzmu. I dobrze, że poszłam, gdyż wyszłam tak zachwycona i pod wrażeniem, że brakowało mi nawet słów zachwytu. Teatr jest zawsze dobry, jak się chce trochę zaczarować swoje zwykłe życie.

Po trzecie: przeczytanie książki w jeden dzień. Uwiera mnie niemożność czytania tyle, ile bym chciała, i to czytania tego, co niekoniecznie chcę kolejny raz czytać (lektury szkolne), bo otem brakuje mi czasu na czytanie dla przyjemności. I książek dla dorosłych, jakkolwiek by to nie brzmiało. Tak przynajmniej tłumaczę, dlaczego wolę przeczytać kolejną powieść o Islandii, Annę Gavaldę, reportaże albo eseje niż cykl o Percym Jacksonie albo Harrym Potterze. Tak więc przeczytałam przepięknie napisane „Miasteczko w Islandii” (okładka obiecała, że to najpiękniejsza książka, jaką przeczytam w tym roku. Poprzeczka wisiała wysoko. Może nie była to książka najpiękniejsza, ale przyznaję, zajmuje górną półkę. Tyle że nie jest tam sama. Może gdybym ją przeczytała w styczniu albo maju…

Po czwarte: czytanie śmiesznych wierszyków. Na przykład polecono mi „Błysk rewolwru” Szymborskiej i rzeczywiście czytałam z uśmieszkiem albo i nawet chichotałam. A chichot jesienną porą jest zawsze mile słyszany.

Po piąte: kulinarne dogadzanie sobie. Na przykład zjedzenie świeżego pączka (byle nie z lukrem, lukier jest okropny!) albo croissanta na ciepło.

Po szóste: pojechanie na jakieś ciekawe warsztaty. Konfrontacja z ludźmi, którzy lubią to samo, którzy mają podobne poczucie humoru, a jednocześnie pozwalają wyrwać się z Byłam więc na warsztatach pisania nieoczywistych form literackich (limeryki, moskaliki, epitafia, ideanonsy, lepieje itp.) organizowanych przez „Przekrój”. Pisanie śmiesznych wierszyków też oczywiście polecam.

Dobrego listopada, drodzy Państwo!

Ciary

Najpierw włosy stają dęba.
Właściwie to za dużo napisane. Ot, włoski. Małe i zwykle niewidoczne. Zwykle leżą sobie grzecznie na przedramieniu.
Ale czasem wydarzy się coś takiego… coś takiego… Wtedy wszystkie podnoszą się jak jeden mąż i to ich zamaszyste i równe „Baczność!” – to jest pierwszy etap.

Drugi to szklistość oczu. Czasem rozbudowany o kapnięcie łezki z prawego oka (to wersja rozszerzona, do której jednak zwykle nie dopuszczam).

Trzeci etap to przyduszenie w klatce piersiowej. Płytki, urwany oddech.

O czym mowa?
Oczywiście o wzruszeniu.

***

Chciałbym opisać najprostsze wzruszenie, mówiliśmy kiedyś podczas amatorskiego spektaklu teatralnego.
Proste wzruszenia to coś, co ukazuje naszą wrażliwość. A wrażliwość czyni nas ludźmi. Wrażliwość czyni sztukę potrzebną. Ale nie tylko sztuka wzrusza.

W ciągu ostatniego tygodnia wzruszyłam się jakieś osiem razy. Osiem płytkich oddechów, osiem komend „Baczność!” skierowanych przez mózg do armii włosków na przedramieniu.

Na festiwalu fotografii widziałam zdjęcia, które oglądałam ze łzami w oczach. Były przepiękne.
Na festiwalu restauracji jadłam takie potrawy, które chciałam jak najdłużej mieć na talerzu, by się nimi nacieszyć.
Słuchając trudnych i świetnie zaśpiewanych partii chóru, miałam ciary.
Gdy oglądałam na żywo obrazy Vermeera, zapierało mi dech w piersiach i pamiętam to do dziś.
Wypożyczyłam książkę, która zachęcała mnie słowami: „To najpiękniejsza książka, aką przeczytasz w tym roku”. I owszem, była piękna. Łaknę piękna w sztuce, ale nie piękna, za którym nic się nie kryje. Wzruszenie nie łączy się tylko ze sztuką i kunsztem.

Czasami wzruszam się, kiedy rozmawiam z dziesięciolatkami o poezji i kiedy ich świetne, mądre, dojrzałe skojarzenia i refleksje wyważają bramy mojego utartego myślenia, że „tutaj to o to chodzi”. Czasem ktoś powie coś, co mnie kompletnie zaskakuje.
Wtedy pokazuję im moje przedramię, te podniesione włoski, te ciary. Nie jest łatwo to wywołać, ale jeśli ktoś to potrafi, to niech o tym wie.

Odsłonięcie się z tym, że właśnie jestem wzruszona, jest bardzo ludzkie i tego nie chcę ukrywać.
Takie wzruszenie to jest niemalże święty moment.

A gdyby Rozmawiacze już nie chcieli słuchać?

W mojej książce jest taki ktoś jak Rozmawiacz. Zajmuje się tylko słuchaniem. Na ilustracji wykoncypowanej przez Basię Kędzierską ma duże uszy, siedzi w namiocie i jest kobietą.

Z moich obserwacji wynika, że ludzie bardzo potrzebują takich osób. Niekoniecznie do porozmawiania. Po prostu chcą być wysłuchani. Chcą mówić – może po to, by się czymś podzielić, może po to, by stworzyć czy utrzymać więź, a może po prostu po to, by zagłuszyć niezręczną ciszę.

***

W życiu codziennym Rozmawiaczami są zwykle ludzie, którzy nie muszą i nie chcą dużo mówić. Nie mają takiej potrzeby. Nie chcą się uzewnętrzniać. Wolą słuchać, myślimy.
A co, jeśli oni wcale nie chcą słuchać?
A co, jeśli słuchają z grzeczności? Albo wolą już to słuchanie od tej niezręcznej ciszy?

Znam osoby, które są notorycznie zagadywane (dosłownie: zagadywane!) na imprezach i spotkaniach i z grzeczności nie przerywają. Mogłyby powiedzieć: „Ale mnie to w ogóle nie interesuje”, ale nie mówią. Służą jako wielkie uszy.

Czasem w pracy odpuszczam prowadzenie rozmowy i tylko słucham. Zdumiewa mnie, jak wiele niewysłuchanych historii mają w sobie dzieci.

***

Ja bardzo często, gdy o czymś opowiadam, mam w głowie myśl: „To, co mówisz, może nikogo nie interesować, więc streszczaj się i nie męcz człowieka”. Bardzo często myślę też: „Nie mam nic do powiedzenia” albo „To wcale nie jest ciekawe”.

Kiedyś często miałam wyrzuty sumienia, gdy ktoś mnie pytał, co słychać i ja mówiłam zgodnie z prawdą, co słychać, ale nie pytałam, co słychać u tej drugiej osoby. Jestem bardzo prosta. Nie uznaję pytań konwencjonalnych. Jeśli pytasz, to znaczy, że chciałeś wiedzieć. Jeśli nie, to nie.

Jak widać, sama nie jestem dobrym Rozmawiaczem, ale powoli uczę się słuchać i (jeśli już) zadawać Właściwe Pytania.

9 i pół myśli o czasie

Czas jest nieodnawialny jak nieodnawialne źródło energii – o, na przykład węgiel. Węgiel się kiedyś skończy i czas też się kiedyś skończy. Odkrywcze, prawda? Ale proszę się nie śmiać, Drodzy Państwo, ponieważ to odkrycie prowadzi nas do myśli następnej.

***

Powinniśmy sobie dobrze przemyśleć, na co przeznaczamy swój czas. Na co go marnotrawimy lub inwestujemy. Oczywiście nie da się cały czas inwestować, ponieważ życie nie jest graniem na giełdzie (i dobrze). Zarządzenie zasobami czasowymi.

***

Marnowanie czasu, spędzanie go na spacerach, rozglądaniu się, powolnym gotowaniu, oglądaniu filmów, pilnowaniu kawy w kawiarce, pilnowaniu cynamonowych bułek w piekarniku, wąchaniu zapachów, snuciu się po mieszkaniu w grubych skarpetach. To po pierwsze odpoczywanie, a po drugie dobodźcowywanie się, skupienie uwagi na czymś innnym niż te sławetne Pilne i Ważne Sprawy. Dawanie sobie chwili troski i chwili oddechu.

Marnotrawienie też jest potrzebne, powiem więcej – jest konieczne, by nie zwariować… A może nie tak wprost: żeby zachować równowagę ducha. Brzmi lepiej? Może i tak, ale chodzi o to samo. Żeby nie zwariować.

***

Tyle czasu wszyscy tłuką do głowy młodej, romantycznej, wierzącej dziewczynie (którą byłam kilkanaście lat temu), że musi bardzo dobrze przemyśleć wybór męża, bo to z tym człowiekiem spędzi całe życie, a tymczasem okazuje się, że to w ogóle nie jest prawda. Jak tak sobie policzę, to z mężem spędzam jakąś jedną dziesiątą mojego czasu, bo resztę zagarniają moi uczniowie, współpracownicy, sprawdzanie wypracowań, kartkówek, cudzych tekstów i czytanie lektur obowiązkowych.

***

Im mniej czasu razem, tym bardziej można za sobą zatęsknić. Można się nauczyć błyskawicznie rozwiązywać swoje konflikty i kondensować ważne treści. W końcu nie mamy całego dnia na obgadanie tematu. Musi wystarczyć kwadrans? Ok, niech wystarczy. Takie życie w pigułce.

***

Są filmy, w których czas jest walutą. Płaci się czasem. Uważam, że to bardzo trafna wizja świata. Czasem płacę moimi minutami za coś, co nie było tego warte. Na przykład czytanie książki, która okazała się zła dopiero pod końcem. Albo pół godziny na przeglądanie internetu, w którym nie ma nic ciekawego. Wtedy myślę, że przepłaciłam.

***

Kiedy byłam na pierwszym roku studiów i poświęcałam nauce każdą wolną i niewolną chwilę, chodziłam na zajęcia z pewną baletnicą. Pewnego dnia wspomniała mi, że idzie wieczorem do kina, a ja się zdziwiłam, że ma na to czas (ja mam tylko studia i nie mam czasu, a ona ma studia i szkołę baletową, a ten czas znajduje. Jak???). Ona mi odpowiedziała, że im więcej mamy na głowie, tym lepiej się organizujemy i jesteśmy w stanie zrobić więcej. Pamiętam to do dziś i przyznaję jej rację – z jednym zastrzeżeniem. Na tej głowie nie może być za dużo. Inaczej wszystko runie.

***

To mój wybór, czy chcę zrobić wszystko bardzo dobrze, dobrze, średnio czy byle jak. To oczywiście wiąże się z czasem, który na to poświęcę (czy rzeczywiście czas przeznaczony na pracę jest "poświęcony"?). Ten czas przeznaczam na konkretne działanie i na konkretnych ludzi, dla których to robię. To wiąże się też z tym, jak bardzo mi zależy. Gorzej, jak zależy mi absolutnie na wszystkim tak samo. Prawdę mówili w reklamach, że życie to sztuka wyboru.

***

Jednak muszę przyznać, że najpiękniejsza i najcudowniejsza inwestycja czasu to przeznaczenie go na porządny, rzetelny, odżywczy sen.

seconds-alarm-hours

Budzik z Fotera. Oczywiście wyłączony w weekend (No chyba że ktoś ma dzieci, to wyłączenie budzika średnio zadziała).

Postulaty dla dobrostanu

Wyszłam dzisiaj z domu i nic nie zobaczyłam. Wszystko było zasłonięte miłościwą mgłą. Tak, tak, pojawiły się jesienne mgły, Włoczykij odszedł z Doliny Muminków, a przyszła jesień, która nastraja specyficznie. Nastraja tak, że chętnie napisałabym o jesieni te wszystkie wpisy, gdyby nie to, że już je napisałam.
Ale mam pewne postulaty, jak to zrobić, by się jesienią dobrze czuć.

1. Zalegalizować mgłę. Człowiek pod wpływem mgły może nie wie, co się dzieje, może jest nieco otumaniony i zbytnio melancholijny, ale nie jest agresywny. A to już dużo.

2. Wypisywać na receptę dodatkowe dawki snu. Najlepiej dwie godziny więcej niż letnią porą. To naprawdę pomaga przetrwać. A docenia się sen dopiero wtedy, gdy się go straci.

3. Wyłączyć budziki. Naturalny rytm budzi człowieka dużo później niż budziki, niż konieczność stawienia się rano w pracy. Sami pewnie dostrzegacie, pierwsze godziny w pracy są mentalnym budzeniem się ze snu, półlunatycznym, spowolnionym. Dajmy sobie czas. Przyroda sobie daje, spowalnia, zawsze to powtarzam.

4. Zapewnić kakao w każdej kawiarni. To skandal, że capuccino jest, czekolada z torebki jest, a kakao nie ma. Żądam wolnego dostępu do kakao!

5. Iść na spacer, na grzyby, poczuć jesień nosem. Nieustannie pachnie mi wędzoną papryką, choć może to po prostu wieczorne palenie w piecach.

Dobrej jesieni, proszę Państwa!

1 2 3 4 20