Proszę, nie proponuj mi kapci

Czasem mam w głowie tylko tytuł. Ten powyższy siedzi w mojej głowie od dawna i co jakiś czas powraca. Na przykład wtedy, kiedy jestem u kogoś i część ludzi nosi kapcie, a część nie. Podział jest bardzo wyraźny. Kapcie mają swoich zwolenników i przeciwników, którzy potrafią o tym rozprawiać, przerzucając się argumentami. Albo napisać o tym banalny wpis.

***

Zacznę literacko. Chodzenie w kapciach uważam za ekwiwalent upupiania u Gombrowicza. Przyziemne upupianie, upupianie w warunkach domowych, upupianie od dołu. Traktowanie kogoś niepoważnie, ujmowanie atrakcyjności, niezależności, wciskanie w ramy. Trudno mówić z mocą w kapciach na stopach, trudno być pociągającym, kiedy ma się na sobie jakiś śmieszny element o równie śmiesznej nazwie. Trudno inspirować, zachwycać, wzbudzać szacunek. Wyobraź sobie kogoś, kogo podziwiasz: aktora, mówcę, osobę publiczną. A teraz w wyobraźni dodaj jej kapcie. Od razu gorzej.

***

Moim zdaniem w kapciach ludzie są mniej atrakcyjni, a bardziej poskromieni, mieszczańscy, zbyt ostrożni. Wskakiwanie w kapcie oznacza przejście w tryb domowy, przytulny, ale też kojarzy mi się z rozmemłaniem, z potulnością, wycofywaniem się w prywatną przestrzeń. Ludzie w grubych skarpetach, ale boso, są bardziej naturalni, prawdziwi i szczerzy niż ludzie w skarpetach i kapciach. Najsilniejsze skojarzenie to – niestety – pan Dulski na fotelu. Powolna zamiana w Felicjana Dulskiego.

***

Chodzenie boso ma w sobie dzikość i naturalność (naturalizm?). To organiczny kontakt z podłogą, z naturą, z podłożem, z tym, po czym stąpamy i – jak to mówią – skąd pochodzimy. Kapcie służą poskramianiu tej natury i robią to w bardzo złym stylu. Jeszcze nie widziałam ładnych domowych kapci.

Ktoś mi powie, że ma w domu zimne płytki. Ja też mam. Chodzenie po zimnych płytkach uważam za mały codzienny heroizm i hartowanie. Za branie życia takiego, jakim jest. Bez izolowania. Stąpanie twardo po ziemi niezależnie od jej temperatury.

Chodzenie boso po trawie to jedna z największych tak zwanych prostych przyjemności. Podobno jest to również zdrowe. Można o tym poczytać, ale ja i tak czuję się przekonana.

***

Gdyby się tak nad tym zastanowić, to opozycja chodzenie w kapciach a chodzenie boso jest takim podręcznym (a raczej przyziemnym) przykładem opozycji kultura versus natura.

Marzenia z terminem ważności

Trzymasz je w domu na półce wysoko w szafie albo pod łóżkiem za butami. Co jakiś czas wyciągasz i odkurzasz wieczko mocnym podmuchem i kawałkiem rękawa. Pewnego dnia kątem oka spostrzegasz datę ważności. Ze zdziwieniem stwierdzasz, że już minęła. To, co było w środku, spłowiało i zbutwiało. Można to wyrzucić, bo zetlałe kruszy się w rękach.

Mniej więcej tak samo czułam się, kiedy spełniałam marzenia za późno. Niektóre marzenia mają termin ważności.

Za późno

Chciałeś/chciałaś pojechać do marokańskiej Legziry zobaczyć skalne łuki? Za późno, zawaliły się. Chciałeś/chciałaś zobaczyć niezadeptaną Islandię? Trzeba było lecieć dekadę temu. Miejsca się zmieniają, ulegają zniszczeniu, a to, co sobie wyobrażaliśmy, zmienia się szybciej niż nasze decyzje. Decyzje o odłożeniu na potem, czasem na wieczne nigdy.

W 2010 roku poleciałam do Irlandii. Romantyczne marzenia o Szmaragdowej Wyspie zderzyły się z rzeczywistością, gdzie co drugi napotkany człowiek to Polak, na pastwiskach więcej krów niż owiec, a zielone wzgórza wypłowiały od mocnego słońca. Każdy pytał, czy przyjechałam do pracy i dziwił się, że jednak na wakacje. Nie była to Szmaragdowa Wyspa z moich licealnych marzeń i rojeń.

Za wcześnie

Z drugiej strony są marzenia niedojrzałe jak zielone jabłka lub twarde awokado. Gdybym wydała książkę, którą dziesięć lat temu wysłałam na konkurs literacki, dzisiaj chowałabym się ze wstydu. Dobrze, że pisałam ją pod pseudonimem. Bolałam nad niezrealizowanym marzeniem, ale teraz uważam, że stało się najlepiej. Wolę debiutować czymś innym niż tamta powieść – ówczesny szczyt moich możliwości pisarskich.

Nigdy

Najdalej na półce albo zapomniane pod łóżkiem są pragnienia z założeniem niespełnienia. Takie, o których chcielibyśmy zapomnieć. Pragnienia redukowane, bo i tak się nie uda, więc po co się gryźć tymi porywami serca, pragnieniami i tęsknotami. Co jakiś czas do nich wracamy i uwierają nas jak metka na karku bluzki.

Kilka lat temu w ramach poprzestawania na małym uznałam, że to, o czym marzę i do czego dążę, nie jest ważne i spokojnie mogę z tego zrezygnować, by mieć – właśnie – spokojne życie. Ale gdy popukałam się w głowę i wróciłam to tego, co "zawsze chciałam", zobaczyłam, ile to daje radości. Nawet najmniejsze rzeczy. A potem coraz większe.

***

Zajrzyj dzisiaj do tego pudełka z marzeniami. Spisz je, wykreśl, podkreśl, zaznacz wykrzyknikiem. Być może właśnie teraz jesteś między "jeszcze zdążę" a "już za późno". Zrób coś z nimi przed upływem ich terminu ważności.

Kobieto, albo jesteś młoda, albo nie ma Cię wcale

Mam koleżanki, które nie wyglądają na swoje lata. Zdarza się, że ludzie się dziwią, kiedy im mówię, ile mam lat. Młody wygląd jest to cecha kobiet bardzo ceniona w społeczeństwie.

Oglądałam niedawno film o parze: on doświadczony, starszy, ona młoda i pociągająca. Co prawda kobieta musiała wykazać się sprytem i głęboką mądrością, ale jednocześnie wygląd i wiek był jej atutem od początku filmu (tylko dlatego zostali parą). U kobiet bardziej ceni się młodość niż doświadczenie. Nawet jeśli kobieta jest doświadczona w jakiejś dziedzinie czy po prostu w życiu, to jednak powinna „jakoś wyglądać”, dopiero wtedy jest warta wysłuchania i pokazania.

Potem oglądałam film, w którym młodziutka dziewczyna była jednocześnie naukowcem. Ciekawe, kiedy zdobyła tę całą mądrość i wiedzę. Lepiej pokazać nierealistyczne pokłady wiedzy w zbyt młodym ciele, bo przecież na taką młodą bohaterkę się lepiej patrzy.

Trochę się burzę przeciwko takiemu pokazywaniu kobiet. Dlaczego kobieta ze zmarszczkami przestaje się liczyć, przestaje być widziana. Kobieta, która nie ma płaskiego brzucha albo ma zmarszczki. Mężczyzna może nosić siwe włosy z dumą – w końcu dojrzał, jest jak stare wino. Kobieta z siwymi włosami jest uważana za zaniedbaną, powinna się wstydzić i schować. Kobieta ze zmarszczkami musi je na siłę wygładzać, choć czasem te zmarszczki oznaczają po prostu, że dużo się uśmiechała w życiu – czy to powód do wstydu?

Na jednym z filmowych profilów zadano pytanie o cenione aktorki i ktoś napisał, że Olivia Coleman wygląda jak stara baba. Idąc tym tokiem „myślenia”, jeśli aktorka zaczyna wyglądać staro, to już jest skreślona w swoim fachu (nikt nie powie, że Clint Eastwood nie jest dobrym aktorem, bo wygląda jak stary dziad). Czy to znaczy, że mamy oglądać tylko młode aktorki – w rolach kobiet młodych i starych? Czy jest miejsce na stare kobiety w kinie? Meryl Streep, Maggie Smith i koniec? (Pomijam fakt, że Olivia Coleman jest aktorką, której twarz potrafi wyrazić tak wiele!)

Dlatego chapeau bas dla twórców serialu „Grace i Frankie”. Ja wiem, że twarze głównych bohaterek nadal mają niepokojąco mało zmarszczek, ale nie to jest najważniejsze. Jest w kulturze miejsce dla kobiet po siedemdziesiątce. Jest o nich serial. Jest odcinek o zbyt wolnym przechodzeniu przez pasy i gubieniu się, o problemach z kręgosłupem i biodrem. Dla mnie to jest ożywcze, szczere i prawdziwe.

Sama mam koleżanki o dziesięć i dwadzieścia lat starsze ode mnie, lubię ich doświadczenie, historie życiowe, ich mądrość. Kobiety po 40., 50., 60., 70. zasługują na swoje miejsce w kulturze tak samo jak tzw. dojrzali mężczyźni.

Krótka opowieść o poczuciu winy

Pewnego dnia próbowałam dojechać do Pragi autostopem. Stałam na poboczu niedaleko świateł i trzymałam w ręku kawałek tektury z napisem PRAHA. I wtedy zdarzył się wypadek. Kierowca jednego z samochodów nie wyhamował i uderzył w tył innego samochodu, a za nim ktoś uderzył w niego.

Dziewięć lat później jechałam samochodem, a przed nami ktoś gwałtownie zahamował. W zwolnionym tempie widziałam, jak maska samochodu zwija się w harmonijkę, pasy szarpnęły i uwięziły mnie na moim siedzeniu, zamiast pozwolić mi uderzyć czołem o szybę. Po chwili w nasz tył uderzył drugi samochód.
Przypadek? Mogłabym pomyśleć, że to wszystko moja wina. Że karma wraca, no nie? W końcu niektórzy tak mówią.

***

Poczucie winy to moje przekleństwo i wierny towarzysz od młodych lat. Nauczycielka potrafiła obrazić się na mnie i traktować jak powietrze – do tego momentu, w którym czułam się już obrzydliwie źle. W którym musiałam ją przeprosić za to, co teraz jest uznawane za uczniowską asertywność, podmiotowość dziecka i posiadanie własnego zdania.

Obrażanie się, ignorowanie, udawanie, że nie istnieję. Traktowanie z góry, z lekceważeniem, odpowiadanie półsłówkami. Zimne spojrzenie, wynosła mina.

Teraz już wiem, że to manipulacja i relacje opierające się na wzbudzaniu poczucia winy i wstydu to po prostu przemoc psychiczna. Że foch – niby nieszkodliwy i śmieszny – jest po to, byś czuł się źle, byś czuł się ukarany. Byś czuł się nikim.

Osoby, które chcą zadowolić wszystkich dookoła, są bardzo podatne na takie sugestie i komunikaty typu: Powinieneś/Powinnaś… Skrzywdziłaś mnie… Jesteś mi coś winna… Nie myślałaś o mnie… To twoja wina. Zawiodłem się na tobie.

Kiedy postanowiłam, że nie chcę już zadowalać wszystkich dookoła (po pierwsze nie ma to sensu, po drugie jest niemożliwe, po trzecie już mi nie zależy, po czwarte – nawet nie lubię tych ludzi, których chciałam zadowolić), postanowiłam również przestać się dręczyć. Życie w poczuciu winy jest udręką. Nie mam zamiaru czuć się źle, gdy ktoś nie umie porozumieć się bez przemocy. Albo gdy ktoś chce wykorzystać moje poczucie obowiązku, lojalności, czegokolwiek.

Nawet jeśli zrobiłam coś złego, nie mam zamiaru biczować się tym do końca życia. Nie mam zamiaru przepraszać za każdym razem na nowo. Było – minęło, nie wróci. Czasem zawaliłam, czasem nie pomyślałam, czasem kogoś zraniłam, życie.

Nie będę przepraszać za to, jak wybieram i jak żyję. A ten wypadek pod Pragą to nie była moja wina.

Zimowe dobodźcowanie

Mój intelekt zapadł w zimowy sen.

Stanowczo zbyt wiele wysiłku wymaga ode mnie wstanie z łóżka rano i wykonywanie mojej pracy na poziomie co najmniej przyzwoitym, a dla twórczości nie wystarcza już siły, energii i pomysłów. Więc próbuję się dobodźcować, wystawiać się na jakieś impulsy, uwrażliwić się. Trochę dlatego, żeby pozbierać pomysły i refleksje na lepszy czas, a trochę zgodnie z zasadą, że tylko sztuka może nas uratować.

Byłam w kinie na dwóch filmach: „Narodziny gwiazdy” oraz „Zabawa, zabawa”. Oba wywarły na mnie spore wrażenie i pozostawiły mnie z przemyśleniami. Byłam w teatrze na śmiesznym monodramie. Odwiedziłam wystawę sztuki, która okazała się zbyt frywolna jak na moje staroświeckie standardy… Byłam w palarni kawy i restauracji, mogłam odkrywać nowe smaki i miejsca w moim mieście.

Z seriali najbardziej i z głębi serca mogę polecić „Broadchurch”. Piękne zdjęcia i muzyka oraz szkocki akcent to trzy zalety tego serialu, które od razu przychodzą mi do głowy. Do tego świetnie napisane dialogi i ta kolorystyka… Fenomenem jest też to, że nie tylko trzy sezony trzymają wysoki poziom, ale wręcz ostatni, trzeci dotyczy tak ważnych treści i jest tak mądry, że śmiało mogę stwierdzić: ostatni sezon jest najlepszy. O dziwo.

Przyznam, że opierałam się długo. Najpierw nie chciałam, bo znowu serial kryminalny, ileż można oglądać o zaginięciach czy morderstwach. W końcu dałam się przekonać i to była bardzo dobra decyzja. Skończyło się tym, że po obejrzeniu długo snułam się po domu, nie wiedząc, co mam ze sobą zrobić. Niedosyt, myślenie o bohaterach, oglądanie w internecie wywiadów z twórcami. Ten brak po obejrzeniu dobrego serialu jest dojmujący…

Zimą planuję jeszcze iść do teatru lalek i pojechać na koncert. I oby do wiosny!

Czytelnicze podsumowanie 2018 roku

Zacznę od tego, jak bardzo frustruje mnie, kiedy ludzie piszą, że czytają po sto i sto dwadzieścia książek rocznie. Gdzieś są tacy. Ale cóż, trzeba sobie stawiać cele na miarę swoich możliwości, chciałam się postarać czytać więcej niż rok i dwa lata temu. Czy się udało?

***

Żeby dużo czytać, trzeba się postarać, usłyszałam kiedyś. I tak, coś w tym jest. Należy wykroić na to czas – bo ma nam zależeć – i się nie zniechęcać. Jeśli czytam coś, co mi się nie podoba, to nie ma sensu się męczyć, sięgam po coś innego. Jeśli skończę coś, co mi się podobało, od razu sięgam po następną książkę. Najlepiej jeszcze tego samego dnia.

Czytanie ma mnie otwierać i zmieniać. Ma stać się nawykiem. Dla mnie jest też sprytnym sposobem na czekanie – na przystanku, w przychodni, na poczcie. Kiedy autobus stoi w korku, ja się kompletnie nie przejmuję, bo czytam. Nie uważam, że jest to snobizm. Wręcz czuję, że powinnam pokazać opcję – nie musimy cały czas patrzeć w telefon. Ja też patrzę w telefon zbyt często, przyznaję. Ale w tym roku bardzo zależało mi na tym, by go odkładać do plecaka i wyjąć książkę.

Co czytałam w tym roku?

Półka ze Skandynawią

Zgodnie z komiksem o psie i rozmowach o literaturze skandynawskiej postanowiłam w tym roku być przygotowana na ewentualność i przeczytałam sporo skandynawskich autorów i autorek. Szwedzkie i norweskie lekkie powieści, które niekoniecznie polecam i o których niekoniecznie chcę wspominać, kilka książek, które zapadły w pamięć i wywołały jakieś emocje („Zanim zaśniesz” Linn Ullmann, „Poleciały w kosmos” Ida Linde, „Błękit” Maja Lunde), jedną opowieść o fryzjerce, którą od początku do końca czytało się szalenie miło (Anna Jansson, „Salon D'Amour”), kilka rozczarowań („Uczciwa oszustka” Tove Jansson, „Hohaj” Elisabeth Rynell), nawet jeden kryminał („Czarownica” Camila Lackberg). Czytałam też o Norwegii („Hen” Ilona Wiśniewska) i Finlandii („Fińskie dzieci uczą się najlepiej”).

Dlaczego Skandynawia? Odpowiada mi tamtejszy chłód i zdrowy rozsądek, mentalność, krajobraz, szeroko pojęta estetyka. Nie lubię gorąca i potu, rozkrzyczanych kultur i chaosu. I mam wrażenie, że to widać w literaturze skandynawskiej (w porównaniu chociażby do latynoamerykańskiej).

Półka polska, która pod koniec przechodzi w półkę z klasyką

Tu przeczytałam dużo dobrego w tym roku. Korespondencję Szymborskiej z Filipowiczem („Najlepiej w życiu ma twój kot”) i Herbertem („Jacyś złośliwi bogowie zakpili z nas okrutnie”). Oj, chętnie bym podjęła korespondencję z taką Szymborską…

Kolejne zacne nazwiska: Wicha, Springer, Dehnel, Twardoch, Małecki, Masłowska, Dziewitt-Meller… Mrożek, „Zielona Gęś” Gałczyńskiego (uwielbiam!) i jego biografia, zapiski Wandy Rutkiewicz, reportaże Springera, Kopińskiej („Polska odwraca oczy”), czy „Mali bogowie. O znieczulicy polskich lekarzy”.

Ciekawym odkryciem była groteska o kuszącym tytule: „Wstrząsająco przystojny mężczyzna” spod pióra polskiego autora Tomasza Wiśniewskiego. Niezwykła lektura.

Stanowczo mogę polecić Piotra Stankiewicza i jego „21 polskich grzechów głównych” oraz Małgorzaty Halber „Najgorszy człowiek na świecie”. Podobała mi się też książka „Chce się żyć” (tak, jest też film o tym tytule i nie jest to zbieg okoliczności).

Udało mi się w końcu przeczytać „Opowieść podręcznej”, ale też przeczytałam w końcu coś Pratchetta i opowiadania Kereta, o których słyszałam, że są dobre i z tą opinią mogę się zgodzić. Zastanawiającą lekturą były eseje „Mężczyźni objaśniają mi świat” Rebeki Solnit.

Za przepiękną książkę i arcydzieło literackie uważam „Lolitę” Nabokova (w tłumaczeniu Michała Kłobukowskiego). W trakcie lektury byłam zachwycona i rozsmakowana. Cudowny styl pisania, snucia opowieści, budowania zdań – czasami wzruszających, czasami groteskowych. Wyważenie, pasja, wszystko było w tej książce tak, jak trzeba. Wszystko. Powiedziałabym, że jest to piękna książka o brzydkich rzeczach. Z wieloma listami klasyków literatury mogłabym się kłócić, ale nie z „Lolitą”.

Półka zawodowa

Jeśli chodzi o książki czytane do pracy, to były to jak zwykle szkolne lektury: w tym roku m.in. „Hobbit” (znowu), „Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi”, „Kapelusz za sto tysięcy” czy (o rany…) „Król Maciuś Pierwszy”. Było też kilka książek, których robiłam korektę. Ale też: szalenie inspirujące „Opowieści na dobranoc dla młodych buntowniczek” (polecam obie części) i książka dla dzieci o intrygującym tytule: „Dlaczego sztuka pełna jest golasów?”, a także „Sylaboratorium, czyli leksykon młodego erudyty” – piękna rzecz – wizualnie i treściowo.

Pożyteczna dla osób uczących się będzie z pewnością lektura „Włam się do mózgu”, a dla osób piszących mogę polecić zarówno „Narratologię”, jak i osławione „Jak pisać? Pamiętnik rzemieślnika” Stevena Kinga.

***

W 2018 roku przeczytałam równo siedemdziesiąt książek. Udało mi się i jestem z siebie zadowolona, uważam to wręcz za swój mały sukces, bo wiem, że to mój trud i staranie: starałam się czytać dużo, starałam się bardziej niż kiedykolwiek.

Wybieram sobie książki, na które czuję się w danym momencie gotowa i które mają mnie w jakiś sposób rozwijać. Nawet jeśli jest to tylko rozwijanie umiejętności sprawnego opowiedzenia historii. Na ten rok mam już listę książek, które chcę przeczytać i na które czuję się gotowa, a przynajmniej chcę się z nimi zmierzyć.

A Wy? Co ciekawego czytaliście? (uwielbiam zadawać to pytanie!)

O, to już koniec roku!

Po czym poznać, że zbliża się koniec roku? Po podsumowaniach w internecie.

A, przepraszam, najpierw było zlecenie na szybko, bo „musimy rozliczyć tegoroczny budżet”. Potem dopiero podsumowania: głosowanie w Ubieraj się klasycznie („Jak to, już???”), nowo wybrane młodzieżowe słowo roku (nieszczęsne iksde jest w naszej świadomości już od roku, niechże zostanie zapomniane i przykryte… chociażby prestiżowym dzbanem), przymierzanie się do Paździerzy Roku u Sfilmowanych.

No i przyszły kartki świąteczne.

Nie wiem, na czym polega fenomen grudniowych podsumowań (dla mnie to trochę sztuczny podział) – być może chodzi o to, byśmy się zatrzymali i pozwolili sobie na chwilę refleksji. Byśmy żyli bardziej świadomie, przypatrzyli się swoim decyzjom i ich skutkom. Docenili, ile mamy. Ludzi, którzy są blisko i na których możemy liczyć. Zdrowie. Pasje. Wymarzony dom.

Przyznam, że nie mam dalekosiężnych i spektakularnych planów i każdy rok wydaje się ostatni, ale chyba pierwszy raz w życiu przywitam z radością to, co wraz z nim przyjdzie.

Z romantyczności można się wyleczyć

Z romantyczności się wyrasta. Jeśli ktoś ma romantyczne podejście, to może się nielicho rozczarować, bo życie nie składa się tylko z westchnień, przytulania i patrzenia sobie w oczy.

O moim niegdysiejszym romantycznym podejściu do rzeczywistości przypomniałam sobie, gdy rozmawiałam z koleżanką na temat otrzymywania niespodziankowych prezentów.

Romantyzm prezentu-niespodzianki

Ktoś mnie zapytał wprost, co chcę dostać, a ja się przecież ucieszę z każdego upominku – powiedziała koleżanka – bo cieszy mnie samo to, że ten ktoś myślał nad tym, co mi kupić, szukał i myślał o mnie. Wolę niespodzianki.
Ja pomyślałam (i powiedziałam), że jeśli mam ograniczoną przestrzeń, to nie ucieszy mnie kolejny zestaw filiżanek. Owszem, ktoś może się jakikolwiek sposób dowiedzieć, co lubię i czego potrzebuję. Może mi nawet kupić skarpety (lubię skarpety, potrzebuję skarpet). Ok, lubię też kubki, ale nie potrzebuję kolejnego i nie mam na niego miejsca. Kupowanie sobie prezentu wymaga wrażliwości na potrzeby drugiej osoby, otwarcia się na nią. Może się okazać, że tak naprawdę się nie znamy. I trudno, zawsze można się poznać.

Cóż, wychodzi na to, że w moim przypadku radość z otrzymywania niespodzianek kończy się wtedy, gdy kończy się na nie miejsce na półce w pokoju na poddaszu. Albo kiedy prezent jest totalnie nietrafiony i po prostu się nie podoba. Wiem, wiem, mam udawać, że się cieszę, żeby darczyńcy nie było przykro. Mam przybrać fałszywą minę i ukryć moją prawdziwą reakcję w imię zachowania poprawnych relacji.

Romantyczne podejście do prezentów przegrywa z pragmatycznością. Konkretnie sprecyzowane potrzeby i mówienie o nich to przecież nic złego.

Romantyzm na szczycie i na dworcu

Po jakimś czasie (po trzydziestce?) wszelkie akcje typu pierwszy taniec, zaręczyny na szczycie, nad morzem czy przy blasku tęczy, zorzy, czegokolwiek – wydają się kiczowate. Tak samo jak wtórne są pomysły w stylu: oświadczyny podczas walentynek, romantycznej kolacji czy w przerwie meczu z relacją na telebimie. Tak jak kiczowate po jakimś czasie stają się na przykład zdjęcia ślubne, niestety. Głównie dlatego, że powielają schematy, które szybko stają się ograne.

Trudno być oryginalnym i nie popaść w śmieszność, bo wszelkie powtarzalne motywy trafiają do szuflady z napisem „Kicz”. Jedynym remedium wydaje się ich twórcze przetworzenie, puszczenie oka albo konsekwentne omijanie pułapek pod znakiem czerwonego serduszka.

Najgorzej jest w przypadku książek.

Książki, w których bohaterowie są zakochani, ale ze sobą nie rozmawiają, więc następuje obowiązkowa scena na dworcu kolejowym (prawda, że autobusowy nie byłby taki romantyczny?) – ukochana odjeżdża, on zostaje – czy będzie gonił pociąg? Czy wskoczy w ostatniej chwili? Szczerze mówiąc, nie obchodzi mnie to i nawet mi ich nie żal, skoro pozwolili swojemu karygodnemu brakowi komunikacji i niedopowiedzeniom zepsuć tę relację. Jeśli to miała być romantyczna scena do wzruszenia, to ja powiem: a idź pan z takim romantyzmem, który zamiast wyciskać łzy z oczu – denerwuje i zniesmacza.

Niedopowiedzenia dają radę w „Dumie i uprzedzeniu”, scena na dworcu – w „Annie Kareninie”. Naprawdę trudno prześcignąć te klasyki. Poza tym – czy nie lepiej otwarcie powiedzieć drugiej osobie, o co mi chodzi i czego oczekuję zamiast oczekiwać, że się domyśli?

Pomijam litościwym milczeniem oczekiwania romantyków, którzy nie żenili się ze swoimi ukochanymi, bo ukochana to jest od wzdychania, pisania wierszy i podziwiania z daleka, a ciąża i rodzenie dzieci, tycie, mdłości i rozstępy, płyny ustrojowe, a także pranie i sprzątanie to już raczej atrybuty i powinności żony (tu to przeczytałam). To przypomina tych wszystkich młodych chłopaków zniesmaczonych, że ich dziewczyna musi iść do toalety.

Kiedyś byłam bardziej romantyczna, teraz jestem praktyczna i mniej oczekująca. Chyba z takim podejściem lepiej mi się żyje.

Mandarynki, czyli przesyt

Wczoraj teść opowiadał mi, jak kupował mandarynki. Miał do wyboru tańsze, droższe i z listkami. Stanął przed decyzją – jedną z wielu tego dnia. Bo przecież udał się do sklepu nie tylko po mandarynki. Każdy zakup – kawa, chleb, masło… pociąga za sobą ogrom mikrodecyzji. Chleb krągły czy podłużny, jasny czy ciemny, z ziarnami, wiejski, z tej piekarni lub tamtej…

Z kupowaniem prezentów jest tak samo. Zabawka dla dziecka – w tym sklepie czy tamtym, a może przez internet, ta firma czy tamta, ta zabawka czy może inna, a może książka?

Im większy wybór, tym trudniej wybrać.

Z okazji weekendu pełnego wyprzedaży odczuwam duży przesyt. Zewsząd atakują mnie treści, oferty, promocje, wyprzedaże. Mogę kupić rzeczy, których nie potrzebuję, albo rzeczy, które może i bym kupiła, ale może nie teraz, a poza tym i tak nie lubię robić zakupów.

A więc detoks. Robię czystki w tym, co chcę do siebie dopuszczać. Za dużo treści, którymi już jestem zmęczona, a które chcę ograniczyć. Robię czystki w telefonie, w aplikacjach, w wyszukiwarce, w głowie.

Za dużo okienek, za dużo obserwowanych stron, za dużo treści, które mnie atakują. Nie chcę tego. Do widzenia.

Mam wrażenie, że pogoda sprzyja takiemu ograniczaniu, bo i sama się ogranicza. Listopad daje jakąś ulgę w tym przesycie. Jest skromny i prosty w formie – przed obfitym, rozpasanym, błyszczącym i efekciarskim grudniem. Oferuje tylko puste drzewa, chłód, gasnące kolory, mgły i dymy, ale jest to oferta wyjątkowo dyskretna i trwa trochę dłużej niż jeden weekend.

Po co czytać czytadła?

Owszem, wolę klasykę literatury od romansideł, kryminałów i horrorów. Ale czytadła też czasem czytam.

Po pierwsze dla odpoczynku. Nie da się cały czas żyć tylko kulturą wysoką, nie da się cały czas stymulować intelektualnie. Niedawno słuchałam o tym, że przeintelektualizowanie jest przereklamowane i zastanawiałam się, czy to prawda. Przecież na Boga można na przykład obejrzeć jakiś średni serial albo Sablewską i się tego nie wstydzić.

No więc przyznaję, czasem czytam powieści o kobietach, dla kobiet, opowiadające tkliwe historie o miłości. Powieści o kelnerkach, fryzjerkach, właścicielkach księgarni i aktorkach, którym się nic nie udaje. O Rosjankach, Finkach i Szwedkach. Powieści o siostrach, o przyjaźni, o zaczynaniu od początku. Takie tam życiowe sprawy, niby bagatelizowane, ale czyż tego nie znamy i nie doświadczamy? Nie musi to być kompletnie zła literatura. Może być średnia.

Po drugie – jak coś jest dobrze napisane, to też rozrywkę zapewni, i sprawi, że przerywając lekturę, będziemy myśleć o bohaterach i przebierać nóżkami z niecierpliwości, kiedy znów będziemy mogli wrócić do czytania.

Po trzecie – nawet w takim czytadle można znaleźć cytat, z którym się utożsamimy.
Na przykład taki:

cytat

Po czwarte – bo właściwie dlaczego nie?

1 2 3 4 17